Antykoncepcja awaryjna. Co dalej z pilotażem? Jest decyzja MZ

Antykoncepcja awaryjna, czyli dostępność bez recepty hormonalnego środka antykoncepcyjnego (tabletka „dzień po”) była jedną z obietnic przedwyborczych obecnie rządzącej ekipy.

Antykoncepcja awaryjna mimo weta prezydenta

W marcu 2024 r. pomysł zawetował jednak prezydent Andrzej Duda. Jak uzasadniała wtedy Kancelaria Prezydenta RP, Duda „nie mógł zaakceptować rozwiązań prawnych umożliwiających dostęp dzieci poniżej osiemnastego roku życia do produktów leczniczych do stosowania w antykoncepcji bez kontroli lekarza oraz z pominięciem roli i odpowiedzialności rodziców”.

W reakcji na to Ministerstwo Zdrowia – wtedy kierowane przez Izabelę Leszczynę – wprowadziło przepis umożliwiający zastąpienie recepty lekarskiej tzw. receptą farmaceutyczną, czyli taką, którą na środek antykoncepcyjny może wypisać farmaceuta. Zmiana weszła w życie 1 maja 2024 r.

Według rozporządzenia pilotaż miał potrwać do 30 czerwca 2026 roku.

Pilotaż przedłużony

Jak wyjaśnia Ministerstwo Zdrowia, po 30 czerwca pacjentki nadal będą mogły korzystać z konsultacji farmaceutycznych oraz uzyskać receptę na antykoncepcję awaryjną w aptekach uczestniczących w programie pilotażowym.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 22 czerwca 2026 r. pilotaż usług farmaceutycznych w zakresie zdrowia reprodukcyjnego został przedłużony do 30 czerwca 2028 r.

Przedłużenie programu zapewni ciągłość udzielania świadczeń i utrzymanie szybkiego dostępu do konsultacji z farmaceutą w sytuacjach wymagających zastosowania antykoncepcji awaryjnej. Dzięki temu pacjentki nadal będą mogły skorzystać z porady farmaceuty oraz – po przeprowadzeniu wywiadu farmaceutycznego i ocenie zasadności terapii – uzyskać receptę farmaceutyczną na odpowiedni produkt leczniczy – uzasadnia resort zdrowia.

Program jest efektywny

Program pilotażowy jest efektywny operacyjnie, przyczynia się do rzeczywistego zwiększenia dostępności antykoncepcji awaryjnej i odpowiada na potrzeby pacjentek. – podkreśla MZ i przedstawia dane.

W okresie od 1 maja 2024 r. do 30 kwietnia 2025 r. farmaceuci przeprowadzili 24 487 konsultacji, w wyniku których wystawiono 22 601 recept farmaceutycznych na produkt leczniczy zawierający octan uliprystalu. Oznacza to, że ponad 92 proc. konsultacji skutkowało możliwością uzyskania recepty.

"Wysoki odsetek wywiadów zakończonych wystawieniem recepty świadczy zarówno o prawidłowej kwalifikacji pacjentów, jak i o zgodności potrzeb zdrowotnych świadczeniobiorców z charakterem oferowanej usługi" – pisze resort.

W pierwszym kwartale 2026 r. z pilotażu skorzystało kolejnych 6 825 pacjentek.

Pilotaż zwiększył dostępność

Ministerstwo podkreśla, że „program pilotażowy w sposób wymierny zwiększył dostępność antykoncepcji awaryjnej, skrócił ścieżkę dostępu pacjentów do świadczeń o charakterze czasowowrażliwym oraz stworzył stabilne i sprawdzone ramy organizacyjne dla dalszego rozszerzania udziału aptek w realizacji usług z zakresu zdrowia reprodukcyjnego, a przedłużenie etapu realizacji programu pozwala na zachowanie stabilności udzielania świadczeń oraz kontynuację umów zawartych pomiędzy Narodowym Funduszem Zdrowia a aptekami ogólnodostępnymi".

Apteki realizujące pilotaż na podstawie umów obowiązujących do 30 czerwca 2026 r. otrzymały od właściwych oddziałów wojewódzkich NFZ aneksy umożliwiające dalsze uczestnictwo w programie.

Udział aptek ogólnodostępnych w pilotażu jest dobrowolny, a usługa farmaceuty jest udzielana na podstawie odrębnej umowy apteki z Narodowym Funduszem Zdrowia.